• 09124470385

Tag Archives: برق

چرا اتصال زمین مهم است؟

آشنایی با برخی مفاهیم برق:

نول Neutral:

برای اینکه مدار یک وسیله برقی کامل شود، علاوه بر فاز نیاز به سیم دیگری داریم که برق را از وسیله به مولد(نیروگاه) برگرداند که به این سیم، سیم نول می گویند.

در حقیقت سیم نول، سیمی است که جریان خروجی از وسیله را به مولد برمیگرداند. سیم نول را  وارد چاهی مرطوب می کنند تا به زمین وصل شود که به آن چاه نول می گویند. این کار باعث می شود از زمین مرطوب به عنوان قسمتی از مدار استفاده شود. یعنی زمین نیز به عنوان قسمتی از مدار بین مصرف کننده و مولد مورد استفاده قرار می گیرد.

زمین حفاظتی Earth:

اتصال بدنه فلزی دستگاهها به زمین برای جلوگیری از ایجاد هر گونه برق گرفتی و آتش سوزی را می گویند. در این نوع اتصال کلیه بدنه های فلزی دستگاهها به زمین متصل میشوند تا هیچگونه اختلاف پتانسیلی بین بدنه فلزی دستگاه با زمین ایجاد نشود و در صورت اتصال یکی از فازهای به بدنه جریانی در مدار برقرار شود که باعث قطع رله های حفاظتی یا فیوز می گردد.

زمین الکتریکی Electrical Ground :

زمین کردن نقطه ای از دستگاههای الکتریکی و تجهیزات برقی که قسمتی از مدار الکتریکی می باشد را زمین الکتریکی می گویند. برای مثال در سیستمهای توزیع فشار ضعیف و نیز در نیروگاههای تولید برق نقطه خنثی ستاره ترانسفورماتورها و ژنراتورها به زمین متصل می شود.

آشنایی با سیستم اتصال زمین حفاظتی

برای حفاظت از وسایل برقی و اشخاصی که با دستگاه های برقی سر وکار دارند، از سیستم اتصال زمین استفاده می شود. سیستم اتصال زمین توسط یک هادی که دارای مقاومت بسیار کم  است به الکترودی که در زمین مرطوب قرار گرفته است متصل می باشد. اساس زمین کردن بر این است که زمین به عنوان نقطه صفر در نظر گرفته شود و تمام قسمت هایی که به زمین وصل شده اند، هم پتانسیل زمین شوند.

چرا اتصال زمین حفاظتی مهم است؟

هدف اصلی اتصال زمین جلوگیری و به حداقل رساندن خطر برق گرفتگی و آتش سوزی می باشد. هنگامی که قسمت فلزی لوازم الکتریکی با یک سیم برق دار اتصال پیدا کند (این اتصال شاید به علت خرابی در عایق کابل باشد)، فلز برق دار شده و اگر فردی قسمت برق دار را لمس کند، دچار شوک شدید می شود. برای جلوگیری از چنین مواردی، قطعات سیستم های برق قدرت را به سیستم اتصال زمین متصل می کنند، تا از بروز چنین اتفاقاتی جلوگیری کنند.

اتصال زمین

دلیل استفاده از اتصال زمین حفاظتی:

حفاظت از جان انسان ها

تامین ایمنی دستگاه های الکتریکی و لوازم برقی از جریان نشتی

برای ثابت نگه داشتن ولتاژ (در صورت بروز خطا در هر فاز)

جهت محافظت از سیستم های الکتریکی و نورپردازی ساختمان

برای جلوگیری از خطر آتش سوزی در نصب و راه اندازی سیستم برق

 

سیستم اتصال زمین حفاظتی متشکل از اجزای زیر می باشد:

الکترود زمین Earth Electrode:

شامل یک هادی که در زمین دفن شده است. الکترود زمین در اشکال مختلف مانند، صفحه رسانا، میله رسانا، لوله ارت و یا هر هادی دیگر با مقاومت کم می باشد.

 

هادی اتصال زمین Earth Continuity Conductor:

در میان دستگاه های مختلف الکتریکی و لوازم برقی متصل است. ممکن است به شکل لوله فلزی، غلاف کابل فلزی یا سیم قابل انعطاف باشد و برای اتصالات قطعات فلزی دستگاه الکتریکی برای مثال لوله، جعبه، پوسته فلزی از سوئیچ ها، تابلوهای توزیع، کلید، فیوز، تنظیم و کنترل دستگاه های، قطعات فلزی، ماشین های الکتریکی مانند، موتور، ژنراتور، ترانسفورماتور و چارچوب های فلزی استفاده می شود.

اندازه هادی اتصال زمین

سطح مقطع هادی اتصال زمین نباید کمتر از نیمی از سطح مقطع سیم مورد استفاده در سیم کشی برق باشد.

مقاومت زمین Earth Resistance:

مقاومت زمین بستگی به مقاومت ویژه خاک دارد.نمک، ذغال و رطوبت در هدایت الکتریکی زمین تاثیر به سزایی دارد. با توجه به استاندارد IEEE، مقاومت بین زمین و هادی اتصال زمین نباید از 1Ω افزایش یابد. به عبارت ساده، مقاومت سیم زمین باید کمتر از 1Ω باشد. اندازه سیم زمین بستگی به اندازه کابل های مورد استفاده در مدار سیم کشی دارد.

توضیحات شکل زیر:

برای افزایش ضریب ایمنی، از دو سیم مسی برای اتصال بدنه فلزی دستگاه به الکترود زمین یا صفحه زمین استفاده می شود. این دو مسیر موازی جهت حمل جریان خطا استفاده می شود که اطلاع از درستی مدار ایمنی مدار را بیشتر می کند.

صفحه ارت:

صفحه اگر از جنس مس باشد با ابعاد  (60cm x 60cm x 3.18mm (i.e. 2ft x 2ft x 1/8 in و اگر از جنس آهن گالوانیزه (GI) باشد با ابعاد (60cm x 60cm x 6.35 mm (2ft x 2ft x ¼ in استفاده می شود. صفحه باید به صورت عمودی در زمین به طوری که نباید کمتر از (3m (10ft از سطح زمین نصب شود.

لوله ارت:

فولاد گالوانیزه و لوله های سوراخ دار به منظور لوله ارت استفاده می شود و به صورت عمودی در خاک مرطوب در زمین قرار می گیرد.

اندازه لوله بستگی به نوع خاک دارد. لوله معمولا دارای قطر (40mm (1.5in و طول (2.75m (9ft می باشد. بیشتر در خاک عادی یا خاک خشک و سنگی استفاده می شود. رطوبت خاک در تعیین طول لوله تاثیر دارد اما معمولا باید  (4.75m (15.5ft باشد.

میله ارت:

میله ای مسی دارای قطر (12.5mm (1/2 inch و یا (16mm (0.6in است، برای جنس فولاد گالوانیزه یا بخش تو خالی قطر (25mm (1inch و طول لوله برای (GI 2.5m (8.2 ft است. میله زمین به صورت دستی یا با کمک چکش پنوماتیک دفن می شود.

توصیه های مهم:

الکترود زمین نباید به ساختمان نزدیک باشد بلکه در فاصه ای حداقل 1.5m نصب شود.

جهت عملکرد رله های حفاظتی و فیوز، مقاومت زمین باید به اندازه کافی کم تا جریان به راحتی از آن عبور کند. اما این مقدار ثابت نیست چون به تغییرات آب و هوا و رطوبت بستگی دارد.

الکترود زمین باید همیشه در حالت عمودی در داخل زمین و یا گودال قرار داده شده است چون ممکن است تماس با لایه های زمین متفاوت باشد.

اتصال هادی زمین به بدنه، قطعات فلزی و سرب زمین باید محکم باشد.

از پیچ و مهره لوله فلزی کوتاه برای اتصال سیم به صفحات ارت باید استفاده شود.

برای محافظت از خوردگی مفاصل از گریس استفاده می شود.

سرب از طریق پیچ و مهره از دو مکان بر روی صفحه زمین محکم می شود.

حفر چاه با دهانه ی  (5x5ft (1.5×1.5m و عمق حدود 20 تا 30 فوت (9 تا 6 متر) انجام می شود.(توجه داشته باشید که، عمق و عرض آن بستگی به ماهیت و ساختار زمین دارد).

برای حفظ شرایط رطوبت، به اندازه (1ft (30cm ذغال سنگ و مخلوط آهک در اطراف صفحه زمین قرار داده شود.البته در حال حاضر از خاک مقاومت پایین بنتتونیت استفاده می گردد.


تست چاه ارت – اجرای چاه ارت-تست چاه-ارت-اجرای چاه ارت-اجرای چاه ارت و سیستم ارتینگ برای دستگاههای حساس فرکانس بالا- ارت اتاق سرور- با مقاومت زیر 1 اهم- ارت اتاق سرور- چاه ارت – اجرای سیستم ارتینگ جهت تخلیه الکتریسیته ساکن- تست چاه ارت با میگر – تست چاه ارت و صدور گواهی معتبر اداره کار- اجرای چاه ارت با مقاومت زیر 1 اهم جهت پالایشگاههای نفت – ارت پالایشگاه – ارت جهت پالایشگاه – تست چاه ارت با اهم متر- نحوه تست چاه ارت تست چاه ارت -مشاوره در احداث و نصب چاه ارت – کابلکشی ارت اجرای چاه ارت در کرج – اجرای چاه ارت در تهران – تست چاه ارت تهران – تست چاه ارت کرج – اجرای چاه ارت جهت صاعقه گیر – ارت دکل های مخابراتی با مقاومت زیر 2 اهم – اجرای چاه ارت در ایران – اجرای سیستم ارتینگ جهت بالا بردن و تضمین ایمنی اپراتورها – افراد و دستگاهها اجرای چاه ارت با بنتونیت – بنتونیت – مگر – میگر – اجرای سیستم ارتینگ مطابق با آئین نامه اداره کار – اجرای چاه ارت در کلیه نقاط کشور – اجرای سیستم ارت و اجرای چاه ارت زیر 2 اهم- اجرای چاه ارت ساختمان اجرای سیستم ارتینگ موتورخانه ها طبق استاندارد – پیمانکار چاه ارت – اجرای چاه ارت زیر 2 اهم – اجرای چاه ارت با لوم- اجرای چاه ارت زیر 1 اهم – اجرای چاه ارت زیر 2 اهم نحوه اجرای چاه ارت – نحوه پایین آوردن مقاومت ارت – نحوه پایین آوردن مقاومت چاه ارت – اجرای سیستم ارتینگ – اجرای سیستم ارت – اجرای سیستم ارت منازل – نحوه اجرای سیستم ارتینگ – اجرای سیستم ارتینگ استاندارد – کابل کشی ارتینگ – سیستم ارتینگ – تست سیستم ارتینگ – تست چاه ارت – تائیدیه چاه ارت – تائیدیه مشاور مرکز تحقیقات – اجرای چاه ارت – پیمانکار چاه ارت – میله راد – ایمنی برق – مشاور برق – مشاور ایمنی برق – مهندس برق – مهندسی برق – ایمنی – تست ارت ایران – تست ارت کشور – ارت صنعتی – ارت صنایع – ارت کارخانه – چاه ارت صنعتی – چاه ارت صنایع – چاه ارت کارخانه – مرکز تحقیقات کار – اندازه گیری مقاومت الکتریکی چاه ارت – چاه ارت – اجرای سیستم ارتینگ جهت تخلیه الکتریسیته ساکن – تست چاه ارت با میگر- تست چاه ارت و صدور گواهی معتبر اداره کار – ارت پالایشگاه نفت – تست چاه ارت سه سیمه – ارت آزمایشگاه – ارت بیمارستان – صدور ارت

الکتریسیته ساکن

بارهای ساکن، ناشی از اضافه يا کمبود الکترون در اتم های اجسام می باشند و جسمی که بازاء هر 100.000 اتم خود، يک الکترون کم يا زياد داشته باشد باردار قوی محسوب می باشد.

ولتاژی که بر اثر بارهای ساکن ايجاد می شود با مقدار بار ذخيره شده در آن جسم (Q) و ظرفيت جسم نسبت به محيط اطراف خود C بوسيله رابطه  V=Q/C  ارتباط پيدا می کند.

اگر روند توليد بارهای ساکن در يک جسم بيشتر از نرخ نشت آن باشد ولتاژ جسم، رفته رفته افزايش می يابد به حدی که بالاخره سبب يک تخليه ناگهانی انرژی (spark) به بخشی از محيط اطراف ميشود که اين تخليه ناگهانی در پاره ای از موارد خطر آفرين خواهد بود.

افزايش ولتاژ قبل از تخليه می تواند به چندين هزار ولت برسد اما چون بارها ساکن بوده و جاری نيستند احتمال تبديل فرآيند تخليه بارها (spark) به فرآيند جرقه (Ignition) در يک محيط معمولی خيلی کم است.

الکتريسيته ساکن در صنايع معمولاً درموارد ذيل توليد می گردند:

1- عبور مواد پودر شده از روی نقاله های بادی

2- چرخش تسمه ها و کمربندهای انتقال قدرت غير هادی

3- جاری شدن هوا، گاز يا بخار مواد، از مجراها و دريچه ها

4- حرکت هايی که سبب تغيير موقعيت سطوح تماس مواد غير مشابه مايع يا جامد ميگردد که  حداقل يکی از اينها هادی الکتريسيته خوبی نباشد.

5- بدن انسان، در محيط های خشک و کم رطوبت بر اثر تماس کفش با کف ساختمانها، بار ساکن تا چند هزار ولت توليد می کند.

 همچنين توليد بار در بدن انسان می تواند براثر کارکردن نزديک عوامل توليد الکتريسيته ساکن مثل موارد 1 تا 4 فوق و يا براثر نزديک شدن به خودروهايی که دارای بار ساکن هستند بوجود آيد.

روشهای کنترل بارهای الکترواستاتيک

جلوی توليد الکتريسيته ساکن را نمی توان گرفت، اما می توان با تجهيزاتی آن را کم اثر يا بی اثر نمود و يا با سرعتی بيشتر از سرعت توليد اين بارها آنها را در مسير سالمی تخليه نمود تا ولتاژ به مرحله تخليه يا جرقه نرسد.

روشهای کنترل بارهای ساکن به شرح ذيل  می باشند :

a) هم بندی و زمين کردن

(b کنترل رطوبت

c) يونيزاسيون

d) اجرای کف های هادی

e) تمهيدات مخصوص نصب و نگهداری

از ترکيب روشهای بالا نيز در مواردی جهت کنترل موثرتر می توان استفاده نمود.

a) هم بندی و زمين کردن

در اين روش بخش های مختلف تجهيزات و ماشين آلات به هم متصل شده و تماماً به زمين وصل می شوند. اين روش می تواند پاره ای از مشکلات بارهای ساکن را مرتفع نمايد.

برای تجهيزات و ماشين آلات متحرک از سيستم های جاروبک های ذغالی يا اتصالات برنجی جهت اتصال زمين استفاده می شود.

روش هم بندی و اتصال زمين در فرآيندهايی که تجهيزات استفاده شده دارای قطعات غير هادی بزرگی هستند و امکان اتصال زمين آنها وجود ندارد مثل صنايع کاغذ سازی، لاستيک و پارچه عملی نمی باشد.

در صنايع نفت و پالايشگاهها که بارهای ساکن روی مايعات با هدايت کم جمع می شوند نيز اين روش قابل استفاده نمی باشد و بايد از روشهای ديگر استفاده نمود.

هم بندي (bonding) و اتصال به زمين (grounding) دو جسم که احتمال تجمع و تخليه بارهاي ساکن بين آنها وجود دارد روش موثري جهت از بين بردن اثرات سوء بارهاي ساكن است. در اين روش بخش های مختلف تجهيزات و ماشين آلات به هم متصل شده و تماماً به زمين وصل می شوند. اين روش می تواند پاره ای از مشکلات بارهای ساکن را مرتفع نمايد. اين نوع گراند را گراند بارهاي ساکن ميگويند.

همانطور که در شکل زير مشخص است در حالت A  جسم غير هادي سمت راست باردار است بنابراين نسبت به جسم سمت چپ و زمين اختلاف پتانسيل دارد که ممکن است در بعضي مواقع تخليه آن  سبب خطراتي از جمله خطر آتش سوزي گردد.

در حالت B دو جسم توسط سيم هادي به هم وصل شده اند بنا بر اين بين دو جسم سمت راست وچپ اختلاف پتانسيلي وجود ندارد ولي بين اين دو با زمين اختلاف پتانسيل وجود دارد.

در حالت C  پس از وصل دو جسم به زمين ديگر هيچگونه اختلاف پتانسيلي بين اجسام و زمين وجود ندارد و خطر به کلي رفع شده است.

b) روش کنترل رطوبت

بعضی مواد عايق، نظير پارچه، چوب، کاغذ يا بتن خود دارای يک مقدار رطوبت در تعادل با محيط می باشند، و هر چه رطوبت ذاتی يا مصنوعی روی سطح اين مواد بيشتر باشد هدايت آنها بيشتر شده و احتمال جمع شدن بارهای ساکن روی آنها کمتر است. در بعضی حالتها، مرطوب کردن موضعی تجهيزات بوسيله تزريق بخار نتايج رضايت بخشی خواهد داد و رطوبت عمومی محيط را هم بالا نخواهد برد. عملاً ثابت شده، مه در محيط های بسته اگر رطوبت نسبی در دمای معمولی در محدوده 70 درصد نگه داشته شود، انباشتگی بارهای ساکن هيچگاه به موقعيت و مرحله خطر نخواهد رسيد.

c) يونيزاسيون

در اين روش هوای محيط پيرامون جسمی که احتمال جمع شدن بارهای ساکن روی آن می باشد را يونيزه می کنند به اين ترتيب هوای يونيزه شده بارهای ساکن توليدی را جذب کرده و به هوای خنثی تبديل می شود. يا می توان از طريق هوای يونيزه شده که يک مسير هادی است بارهای ساکن انباشته شده روی جسم را به زمين هدايت نمود. يونيزه کردن هوا می تواند بوسيله شانه های استاتيک يا خنثی سازهای القايی يا خنثی سازهای الکتريکی انجام شود.

d) کف های کاذب هادی

در نواحی قابل انفجار که تخليه بارهای ساکن سبب توليد جرقه می شود از کف های هادی يا کف پوش های هادی استفاده میکنند .این کف پوش ها می توانند بارهای ساکن را که از طريق انسان يا تجهيزات توليد می شود به زمين متصل نمايد. اين کف های کاذب بايد از موادی تشکيل شوند که امکان تخليه بار روی آنها وجود نداشته باشد مثل کف پوش های لاستيکی ضد الکترواستاتيک، سربی يا ديگر ترکيبات هادی.

e) تمهيدات مخصوص نصب و نگهداری

افرادی که به سايت های دارای کف کاذب هادی وارد می شوند يا در آنجا کار می کنند بايد کفش های هادی بپوشند. تجهيزات متحرک بايد مستقيماً يا از طريق چرخک هايی به کف هادی متصل شوند.اپراتورها لباس هايی از جنس پشم و ابريشم که توليد کننده بارهای ساکن هستند نپوشند.

از کف های لاستيکی هادی موضعی برای جاهائيکه بطور کامل دارای کف هادی نمی باشد استفاده گردد

لزوم ارتینگ

در سايتهاي کامپیوتری زمين مناسب از دو بابت حائز اهميت مي‌باشد :
الف ـ حفاظت در مقابل صاعقه و اضافه ولتاژها
ب ـ هم پتانسيل بودن تجهيزات نصب‌شده در سايت و كاركرد صحيح آنها بخصوص
تجهيزات ديجيتال و انتقال ديتا
با توجه به بكارگيري تجهيزات کامپیوتری جديد  لازم است به
موضوع ارت و روش اجراي اصولي آن اهميت بيشتري داده شود تا در آينده از آسيب
رسيدن به نيروي انساني و تجهيزات کامپیوتری پيشگيري شده و از عملكرد صحيح
تجهيزات اطمينان داشته باشيم .

لزوم استفاده از سيستم ارت :
به منظور حفاظت افراد و دستگاهها ، اضافه ولتاژهاي توليد شده در بدنه كه
باعث صدمه ديدن دستگاهها و افراد مي‌شود ، همچنين ولتاژهاي بسيار زياد و
خطرناك ناشي از برخورد صاعقه با دكلهاي کامپیوتری را بايد در جايي خنثي
نمائيم . به همين منظور استفاده از سيستم ارت و حفاظت از تجهيزات بسيار
لازم و ضروري است بعلاوه با افزايش استفاده از سيستمهاي ديجيتالي و حساس ،
لزوم بازنگري در طراحي ، نصب و نگهداري سيستمهاي حفاظتي گراندينگ وجود دارد
. به طور خلاصه اهداف بكارگيري سيستم ارتينگ يا گراندينگ عبارتند از :
الف ـ حفاظت و ايمني جان انسان
ب ـ حفاظت و ايمني وسايل و تجهيزات الكتريكي و الكترونيكي
ج ـ فراهم آوردن شرايط ايده‌ال جهت كار
د ـ جلوگيري از ولتاژ تماسي
ه ـ حذف ولتاژ اضافي
و ـ جلوگيري از ولتاژهاي ناخواسته و صاعقه
ز ـ اطمينان از قابليت كار الكتريكي

روشهاي اجراي ارت يا زمين حفاظتي :

بطور كلي جهت اجراي ارت و سيستم حفاظتي دو روش كلي وجود دارد كه ذيلاً ضمن
بيان آنها ، موارد استفاده و تجهيزات مورد نياز هر روش و نحوه اجراي هر يك
بيان مي‌گردد .

1ـ زمين عمقي :
در اين روش كه يك روش معمول مي باشد از چاه براي اجراي ارت استفاده مي شود.

2- زمين سطحي:
در اين روش سيستم ارت در سطح زمين (براي مناطقي كه امكان حفاري عميق در
آنها وجود ندارد) و يا در عمق حدود 80 سانتيمتر اجرا مي گردد.
در چه شرايطي از روش سطحي براي اجراي ارت استفاده نمائيم ؟
در مكانهايي كه :
ـ فضاي لازم و امكان حفاري در اطراف سايت وجود داشته باشد .
ـ ارتفاع از سطح دريا پائين باشد مانند شهرهاي شمالي و جنوبي كشور .
ـ پستي و بلندي محوطه سايت كم باشد .
ـ فاصله بين دكل و سايت زياد باشد .
با توجه به مزاياي روش سطحي اجراي ارت به اين روش ارجحيت دارد .

اجراي ارت به روش عمقي :

الف ـ انتخاب محل چاه ارت :
چاه ارت را بايد در جاهايي كه پايين‌ترين سطح را داشته و احتمال دسترسي به
رطوبت حتي‌الامكان در عمق كمتري وجود داشته باشد و يا در نقاطي كه بيشتر در
معرض رطوبت و آب قرار دارند مانند زمينهاي چمن ، باغچه‌ها و فضاهاي سبز حفر
نمود.

ب- عمق چاه
با توجه به مقاومت مخصوص زمين ، عمق چاه از حداقل 4 متر تا 8 متر و قطرآن
حدودا 80 سانتيمتر مي تواند باشد. در زمين هايي كه با توجه به نوع خاك
داراي مقاومت مخصوص كمتري هستند مانند خاكهاي كشاورزي و رسي عمق مورد نياز
براي حفاري كمتر بوده و در زمينهاي شني و سنگلاخي كه داراي مقاومت مخصوص
بالاتري هستند نياز به حفر چاه با عمق بيشتر مي باشد. براي اندازه گيري
مقاومت مخصوص خاك از دستگاههاي خاص استفاده مي گردد. در صورتي كه تا عمق 4
متر به رطوبت نرسيديم و احتمال بدهيم در عمق بيشتر از 6 متر به رطوبت
نخواهيم رسيد نيازي نيست چاه را بيشتر از 6 متر حفر كنيم . بطور كلي عمق 6
مترو قطر حدود 80 سانتيمتر براي حفر چاه پيشنهاد مي گردد.
محدوده مقاومت مخصوص چند نوع خاك در جدول زير آمده است.

1 (1)نوع خاك                           مقاومت مخصوص زمين ( اهم متر )
باغچه‌اي                                             5 الي 50
رسي                                                 8 الي 50
مخلوط رسي ، ماسه‌اي و شني             25 الي 40
شن و ماسه                                      60 الي 100
سنگلاخي و سنگي                          200 الي 10000

ج ـ مصالح مورد نياز
مصالح مورد نياز و مشخصات آن براي اجراي چاه ارت ( روش عمقي ) و Rod كوبي (
روش سطحي ) در جدول زير آمده است.

رديف            نوع جنس                                                       توضيحات

1              ميله برقگير                                      ميله برقگير به طول 5/1متر و قطر آن16 ميليمتر وجنس آن مس خالص و نوك تيزباشد

2         بست ميله برقگير به سيم ارت                 جهت اتصال ميله برقگير به سيم ارت در نقاطي كه ارتفاع دكل حدودا 20 متر باشد
3                      يوبوليت                                  جهت استغاده در ميله برقگير
4               بست سيم به دكل                          سيم نمره 50 را به اندازه هاي لازم بريده و رشته رشته كرده جهت اتصال سيم ارت به دكل استفاده مي نمائيم 5           تسمه آلومينيومي يا مسي                   در اندازه 3*30*100 ميليمتر عدد بكار گيري با يوبوليت جهت بستن ميله برق گير در دكل هاي مهاري
6           سيم مسي نمره 50 متر                       7 رشته
7                   كابلشو نمره 50                          جهت اتصال سيستم ارت به شينه داخل سايت و يا اتصال پاي دكلهاي مهاري و خود ايستا به سيستم ارت
8                  لوله پلي اتيلن 10 اتمسفر             براي ايجاد پوشش عايق روي سيم مسي در محوطه و محل تردد
9      بست لوله پلي اتيلن همراه پيچ و رولپلاك     جهت اتصال لوله پلي اتيلن به ديوار
10            پودر انفجاري cadweld                      جهت جوش دادن سيم به صفحه يا سيم به ميله ROD يا اتصال سيمها به يكديگردر نقاطي كه دسترسي به                                                                         جوش نقره يا جوش برنج وجودندارد .
11     شينه مسي به ابعاد 3*30*250 ميليمتر     براي نصب در داخل سايت و اتصال دستگاهها به آن
12           صفحه مسي 5.*50*50                    مورد استفاده در روش عمقي ×
13               مقره همراه پيچ و رولپلاك                جهت اتصال شينه مسي به ديوار
14      پيچ و مهره نمره 8 با واشر فنري و تخت       جهت استفاده شينه مسي –پليت-شينه پاي دكل و …
15         بست سيم به صفحه مسي                  به منظورمحكم كردن اتصال سيم روي صفحه مسي
16            بست دو سيم نمره 50                      جهت اتصال دو سيم نمره 50 روي زمين
17    پليت مخصوص اتصال ميله برقگير به دكل       براي دكل هاي خود ايستاي 60متري استفاده مي گردد.
18   شينه مسي مخصوص پاي دكل 3*30*100    براي وصل نمودن پاي دكل هاي خود ايستاي 60متري به سيستم ارت
19                     ميله ROD                              در روش سطحي استفاده مي گردد.
20      بست مربوط به سيم مسي و ميله ROD     براي اتصال سيم به ميله برقگير ياROD
21          كرپي ابروئي همراه پيچ و مهره              براي بستن ميله برقگير به دكل هاي 100 فوتي و دكل هاي خود ايستاي لوله اي
22               بنتونيت اكتيو كيلو                         براي روش عمقي و سطحي
23             بست ميله برقگير به پليت                جهت اتصال ميله برقگير به پليت در دكلهاي خود ايستاي60متري
× : صفحه مسي به ابعاد 5/.*40*40 سانتيمتر براي مناطق شمالي كشور و
5/0*50*50 سانتيمتر براي مناطق نيمه خشك مانند تهران و 5/0*70*70 سانتيمتر
براي مناطق كويري استفاده شده و محصول كارخانه مس شهيد باهنر باشد . از
صفحه مسي با ضخامت 3 يا 4 ميليمتر نيز مي توان استفاده نمود.

د – اتصال سيم به صفحه مسي
اتصال سيم به صفحه مسي بسيار مهم مي باشد و هرگز و در هيچ شرايطي نبايد اين
اتصال تنها با استفاده از بست ، دوختن سيم به صفحه و يا … برقرار گردد.بلكه
حتما بايد سيم به صفحه جوش داده شود و براي استحكام بيشتر با استفاده از 2
عدد بست سيم به صفحه ( رديف 15 جدول مصالح مورد نياز )بسته شده و محكم گردد.
براي جوش دادن قطعات مسي به يكديگر از جوش برنج يا نقره استفاده شود و در
صورت عدم دسترسي به اين نوع جوش از جوش (Cadweld) استفاده گردد .

ه – حفر چاه ارت
با توجه به شرايط جغرافيايي منطقه چاهي با عمق مناسب و در مكان مناسب (با
توجه با راهنماي انتخاب محل چاه ارت ) حفر گردد. شياري به عمق 60سانتيمتر
از چاه تا پاي دكل براي مسير سيم چاه ارت تا برقگير روي دكل همچنين براي
سيم ارت داخل ساختمان حفر نمائيد. در صورتي كه مسير 2 سيم مشترك باشد بهتر
است مسير دو سيم ايزوله گردند. همينطور مسير سيمها بايد كوتاهترين مسير
بوده و سيم ميله برقگير و ارت حتي الامكان مستقيم و بدون پيچ و خم باشد و
نبايستي خمهاي تند داشته باشد و در صورت نياز به خم زدن سيم در طول بيش از
50 سانتيمتر انجام گردد.

و – پر نمودن چاه ارت
-ابتدا حدود 20 ليتر محلول آب و نمك تهيه و كف چاه ميريزيم بطوريكه تمام كف
چاه را در برگيرد بعد از 24 ساعت مراحل زير را انجام مي دهيم .
2-به ارتفاع 20 سانتيمتر از ته چاه را با خاك رس و يا خاك نرم پر مينمائيم.
3- به مقدار لازم (حدود 450كيلو گرم معادل 15 كيسه 30 كيلو گرمي)بنتونيت را
با آب مخلوط كرده و بصورت دوغاب در مياوريم و مخلوط حاصل را به ارتفاع 20
سانتيمتر از كف چاه ميريزيم هر چه مخلوط حاصل غليظ تر باشد كيفيت كار بهتر
خواهد بود.
4-صفحه مسي را به 2 سيم مسي نمره 50 جوش ميدهيم اين سيمها يكي به ميله
برقگير روي دكل و ديگري به شينه داخل ساختمان خواهد رفت بنابراين طول سيم
ها را متناسب با طول مسير انتخاب مي نمائيم.
5- صفحه مسي را بطور عمودي در مركز چاه قرار مي دهيم
6- اطراف صفحه مسي را با دوغاب تهيه شده تا بالاي صفحه پر مي نمائيم
7- لوله پليكاي سوراخ شده را بطور مورب در مركز چاه و در بالاي صفحه مسي
قرار مي دهيم و داخل لوله پليكا را شن ميريزيم تا 50 سانتيمتر از انتهاي
لوله پر شود اين لوله براي تامين رطوبت ته چاه مي باشد و در فصول گرم سال
تزريق آب از اين لوله بيشتر انجام گردد. لازم بذكر است در مواردي كه چاه
ارت در باغچه حفر شده باشد و يا ته چاه به رطوبت رسيده باشد و يا كلا در
جاهايي كه رطوبت ته چاه از بالاي چاه يا از پايين چاه تامين گردد نيازي به
قراردادن لوله نمي باشد .
8- بعد از قراردادن لوله پليكا به ارتفاع 20 سانتيمتر از بالاي صفحه مسي را
با دوغاب آماد شده پر مينمائيم.
9-الباقي چاه را هم تا 10 سانتيمتر بر سر چاه مانده ، با خاك معمولي همراه
با ماسه يا خاك سرند شده كشاورزي پر مي نمائيم و 10 سانتيمتر از چاه را
براي نفوذ آب باران و آبهاي سطحي به داخل چاه با شن و سنگريزه پر مي نمائيم
. روئ چاه مخصوصا در مواقعي كه از لوله پوليكا استفاده نمي گردد نبايد
آسفالت شده و يا با سيمان پر گردد.
10-داخل شيار هاي حفاري شده را با خاك سرند شده كشاورزي يا خاك نرم معمولي
و يا خاك معمولي مخلوط با بنتونيت پر نمائيد

نصب شينه و ميله برقگير
شينه داخل ساختمان بايد توسط مقره هايي از ديوار ساختمان ايزوله گردد.قطر و
طول شينه بستگي به تعداد انشعابات داخل ساختمان دارد .(تمامي تجهيزات داخل
ساختمان بايستي بطور جداگانه و موازي به اين شينه متصل گردد.)
در حالتيكه دكل روي ساختمان قرار داشته باشد سيم ميله برقگير نبايستي از
داخل ساختمان برده شود بلكه بايد خارج از ساختمان سيم كشيده شود و همينطور
مسير عبوري سيم ارت به داخل ساختمان تا شينه ورودي ساختمان بايد عايق دار
باشد.
در پاي دكل توسط بست ، سيم ميله برقگير به يكي از پايه هاي دكل خيلي محكم
متصل شود و تا بالاي دكل به ميله برقگير متصل گردد. لازم بذكر است مسير
ميله برقگير از كابلهايي كه به آنتنها مي روند بايد جدا باشد .

اجراي ارت به روش سطحي
هفت روش براي اجراي زمين سطحي وجود دارد كه عبارتند از :
1-ROD 2-RING 3-پنجه اي (شعاعي)4-مختلط 5- حلزوني 6- الكتروشيميايي 7- شبكه اي

اجراي ارت به روش ROD كوبي

مصالح مورد نياز
مصالح مورد نياز همانند روش عمقي مي باشد با اين تفاوت كه به جاي صفحه مسي
از ميله هاي مغز فولادي 5/1 متري و با قطر 14 ميليمتر و با روكش مس استفاده
مي نمائيم.

روش اجرا
كانالي به عمق 80 سانتيمتر و عرض 45 سانتيمتر و طول X حفر مي نمائيم
طول كانال را به دو روش ميتوان تعيين نمود.

الف – اندازه گيري مقاومت مخصوص خاك و انجام محاسبات لازم
ب – به روش تجربي كه در ادامه شرح داده مي شود.
ج- چنانچه سايت داراي دكل خود ايستا مي باشد براي حفر كانال از فاصله بين
اتاق تجهيزات و دكل و همچنين اطراف دكل استفاده شود .(شكل 2)
د- چنانچه دكل روي ساختمان قرارداشته حفاري با در نظر گرفتن اتاق دستگاه و
دكل در مسيري كه زمين رطوبت بيشتري دارد انجام گيرد.
ه – پس از آماده شدن كانال 2 ميله به فاصله 3متر از يكديگر در زمين ميكوبيم
به گونه اي كه حدود 15 سانتيمتر از ميله ها بيرون بمانند سپس 2ميله را با
كابل مسي يا كابل برق به هم وصل نموده و با دستگاه ارت سنج مقاومت زمين
ايجاد شده را اندازه ميگيريم ، چنانچه مقاومت نشان داده شده با دستگاه
بالاي 4 اهم بود ميله ديگري به فاصله 3 متر از ميله دوم ميكوبيم و با اتصال
3 ميله به هم مقاومت زمين ايجاد شده را اندازه گيري مي نمائيم . اينكار را
تا زماني كه مقاومت اندازه گيري شده به زير 4 اهم برسد ادامه مي دهيم بعد
از آنكه به تعداد كافي ميله كوبيده شد سيمي را كه به شينه مسي نصب شده در
اتاق دستگاه متصل است به تك تك ميله ها جوش داده و به سمت دكل ميبريم.
و – براي پر نمودن كانال ابتدا با بنتونيت روي سيم مسي را پوشانده (در
زمينهايي كه رطوبت كافي ندارند) و سپس با خاك سرند شده كشاورزي يا خاك نرم
كانال را پر مي نمائيم.
ز – مقاومت زمين اجرا شده را اندازه گيري نموده و ثبت مينمائيم ( بعد ازپر
كردن كانال مقاومت زمين اندازه گيري شده كاهش خواهد داشت و بايد كمتر از 3
اهم باشد.)

نكته : در مناطق سردسير عمق كانال حفاري شده و بطور كلي مسير عبور كابل مسي
خيلي مهم مي باشد و نبايد در معرض يخبندان قرار گيرد . تاثير كاهش درجه
حرارت بر افزايش مقاومت سيستم زمين به شرح زير مي باشد .

دما بر حسب درجه سانتيگراد ميزان مقاومت بر حسب اهم بر متر

20+ 72
10+ 99
0 138
5- 790
ساير روش ها:
روش هاي ديگر در مناطق كوهستاني و سنگلاخي و مكانهاي خاص كاربرد دارد كه
بنا به مورد با بازديد از محل و اندازه گيريهاي لازم ميتواند طرح مناسب
تهيه گردد

اجراي ارت در ارتفاعات

ارتفاعات كشور را با توجه به نوع زمين و خاك ميتوان به سه دسته تقسيم كرد.
ارتفاعات خاكي كه امكان حفاري و كوبيدن ميله مغز فولادي در آنها وجود دارد.
ارتفاعات سنگلاخي كه امكان حفاري عميق در آنها وجود ندارد ولي ميتوان شيار
ايجاد كرد.
ارتفاعات صخره اي
براي حالت اول : به يكي از روش هاي حفر چاه يا كوبيدن ROD ميتوان سيستم ارت
را اجرا نمود
در حالت دوم شيارهايي بصورت ستاره و پنجه اي ايجاد نموده و تسمه مسي را در
داخل شيار ها خوابانده و براي كاهش مقاومت روي تسمه را با مخلوط خاك و
بنتونيت مي پوشانيم .
نكته : كليه اتصالات در زير خاك بايد به يكديگر جوش داده شود .

روش اول :
در زمينهاي صخره اي كه امكان حفاري وجود ندارد با مصالح ساختماني كانال
ساخته، تسمه مسي را در كف كانال خوابانده و كانال را با بنتونيت پر مي
نمائيم . طول كانال يا كانالها بايد به اندازه اي باشد كه مقاومت اندازه
گيري شده زير 3 اهم گردد. براي گرفتن نتيجه مطلوب ميبايستي داخل كانال
بصورت مصنوعي دائما مرطوب نگهداشته شود.
روش دوم:
روش شبكه اي است بدين صورت كه ابتدا شبكه شطرنجي با سيم مسي به طول 3+x و
عرض3+y بطوريكه نقاط اتصال به هم جوش داده شده درست كرده سپس با مصالح
ساختماني آنرا در زمين با بنتونيت به ارتفاع 40cm بطوريكه ابتدا 20cm
بنتونيت ريخته سپس شبكه ساخته شده را قرار داده و روي آنرا هم تا 20cm با
بنتونيت مي پوشانيم و انشعابهاي لازم جهت دكل و سايت ونقاط ديگر از آن
گرفته ميشود متغيير هاي x و y به ميزان مقاومت خوانده شده بستگي دارد .

نكات عمومي و مهم در خصوص سيستمهاي ارت
1-كليه اتصالات با مفتول برنج يا نقره جوشكاري گردد.سطح جوش بايد CM 6
باشدو جهت اتصالات وجوشكاري رعايت گردد(در مواردي كدولد توصيه ميشود).
2-ازهرپايه دكلهاي خودايستا هم فونداسيون دكل توسط سيم مسي و بست مخصوص به
سيستم ارت و هم پاي دكل به سيستم ارت جوشكاري گردد.
3-سيم ميله برقگير ازپايه اي كه آنتنهاي كمتري نصب مي شود و با كابلهاي روي
لدر حداكثرفاصله را داشته باشد،بدون خمش درمسير ومستقيما به رينگ داخل
كانال و از كوتاهترين مسير توسط جوش متصل گردد.
4-ميله برقگير روي دكل در بالاترين نقطه دكل(با رعايت مخروط حفاظتي با
زاويه 45 درجه ) بطوريكه تجهيزات راكاملا پوشش دهد،قرارگيرد و جنس آن تمام
مس با آلياژ استاندارد به قطرmm 16 و طول آن بستگي به ارتفاع نصب انتنهاي
روي دكل دارد.
5-شعاع خم سيم مسي حداقل CM20 وزاويه قوس حداقل 60 درجه رعايت گردد(رعايت
زاويه خمش سيم مسي )
6- پايه‌ها و نقاط ابتداوانتهاي لدر افقي به سيستم گراند متصل گردد.
7-كليه كابلهاي ورودي به سالن دستگاه توسط بست گراند به بدنه دكل و ابتداي
لدر افقي(بعد از محل خم شدن كابل)گراند شوند.
8-به هيچ عنوان در روي دكل،جوشكاري صورت نگيرد.
9-اتصال از شبكه گراند سيستم اجرا شده به تانكر سوخت ديزل ژنراتور، تانكر
آب هوايي ، اسكلت فلزي ساختمان و در و پنجره هاي اتاق دستگاه صورت گيرد.
10-اگر سيستمي‌ازقبل‌اجرا شده باشد،سيستم قديم به‌جديد در عمق‌خاك متصل
گردند.
11-سيم‌ارت‌ درروي زمين بايد باروكش‌وسيم‌داخل‌كانالها‌ بايد بدون روكش و
مستقيم كشيده شود.
12-پركردن كانال بايد با خاك سرند شده كشاورزي يا خاك نرم انجام گردد.
13-ارتفاع نصب شينه مسي CM 50 ازكف تمام شده باشد.
14-شينه داخل اتاق حدالمقدور به چيدمان دستگاهها نزديك باشد.
15-ازهر دستگاهي جداگانه سيم ارتي به شينه متصل گردد ( قطر و طول شينه
گراند بستگي به تعداد انشعابات آن دارد).
16- در دكلهاي مهاري پر ظرفيت ، مهارهاي دكل بايستي توسط بست مخصوص به
گراند اتصال يابد.
17- جهت استفاده ترانس برق شهر در ايستگاههاي مخابرات بايستي گراند جداگانه
اجرا گردد.
18- در سايتهاي کامپوتری جهت اجراي سيستم زمين حتي المقدور بايستي از يك
زمين با سطح يكنواخت ( بدون شيب ) استفاده نمود.
19- در ايستگاهها بين نول و گراند نبايستي اختلاف ولتاژ وجود داشته باشد.
20- در دكلهاي پر ظرفيت كه ابعاد قسمت بالاي دكل بيشتر از m 2 مي‌باشد نياز
به نصب يك عدد برقگير اضافي در سمت مقابل برقگير اول مي‌باشد.
21- در سيم‌كشي داخل محوطه سايت هاي کامپوتری براي چراغهاي روشنايي و ساير
موارد بايد از كابل زميني استفاده گردد و در ايستگاههاي بالاي كوه و نقاط
دور از شهر نبايد از چراغهاي روشنايي خياباني استفاده شود.
22- استاندارد قابل قبول آزمايش و تحويل اتصال زمين براي سايتهاي كوچك

زير 10 اهم و براي سايت هاي بزرگ و مهم زير 3 اهم مي‌باشد.

روشنایی محیط کار

روشنايي يکي از مهمترين مباحث فيزيکي محيط کار است . از نور تنها جهت رويت اشياء و انجام کارها بلکه بعنوان عاملي براي ايجاد يک محيط کار مطبوع و دلپذير استفاده مي شود . اگر در طراحي و نگهداري سيستم هاي روشنايي دقت کافي بعمل نيايد روشنايي ناکافي و نامطلوب مي تواند باعث خستگي چشم، سردرد، نقص بينايي و تشخيص اشياء و رنگها ،‌خيرگي و حتي سبب بروز حادثه شود.

راحتي شاغلين در محيط کار به منظور حفظ و ارتقاء سلامت و افزايش بهره وري مستلزم برنامه ريزي و رعايت موارد متعددي است که يکي از مهمترين آنها تامين روشنايي مناسب است . در تامين روشنايي اماکن مسکوني ، عمومي و محيط کار استفاده از نور خورشيد اولويت دارد ،زيرا طيف آن کامل است و سازگاري مناسبي با افراد از نظر فيزيکي ، فيزيولوژيکي و رواني دارد . عوامل تاثير گذار بر شدت روشنايي اتاقها عبارتند از :

روشنایی

1 – ضريب بهره نوري

2 – درخشندگي لامپ

3- رنگ دهي لامپ

4 – وضعيت نگهداري سيستم روشنايي (‌تعويض چراغ سوخته ، پاکيزگي چراغ )‌

5 – ميزان پاکيزگي بنا (‌نظافت کف و ديوار ، تجديد رنگ آميزي جزء برنامه هاي دوره اي محيط باشد .)

6 – ضريب انعکاس کف ، سقف ، ديوار

7 – نسبت سطح پنجره به سطح بنا

8 – جهت پنجره

9 – مانع ، سايبان ، پرده ، ميزان پاکيزگي شيشه ها و پنجره ها

در هر حال کميت و کيفيت روشنايي براي تامين شرايط کار راحت و ايمن مطابق با اصول ارگونومي و معيارهاي بهداشت حرفه اي در تمام مراحل طراحي بايستي مد نظر قرار گيرد :

1 – فاصله منبع روشنايي نبايد بيشتر از 2 متر بالاتر از سطح کار و يا بيش از حد به موضع کار نزديک باشد .

2 – حتي الامکان از منبع روشنايي با سطوح وسيع و درخشندگي پايين استفاده شود .

هدف برنامه :

– ساماندهي روشنايي در محيط کار

اهم فعاليتهاي برنامه :

– آموزش كارشناسان و کاردانهاي بهداشت حرفه اي مراكز بهداشت تابعه و کارخانجات

– خريد فتومتر متناسب با اهداف طرح

– تقويت تجهيزات اندازه گيري

– طراحي فرمهاي ثبت اطلاعات و گزارش دهي در محيط Excel توسط مركز بهداشت استان

– برقراري نظام ثبت اطلاعات و گزارش دهي از سطوح محيطي به شهرستان و استان

– تكميل فرمهاي ثبت اطلاعات و گزارش دهي از سطوح محيطي به سطوح تخصصي

شاخص برنامه :

– در صدنصب روشنايي مصنوعي مناسب در كارگاههاي نورسنجي شده داراي روشنايي نامطلوب.

گروه مهندسی ایران ارتینگ

گروه مهندسی ایران ارتینگ با هدف پاسخ به نیازهای فنی صنایع گوناگون نفت ، گاز ، پتروشیمی ، پالایشگاهی و نیروگاهی و کارخانه­های صنعتی و ساختمان­های مسکونی ، اداری ، تجاری و پروژه های عمرانی در زمینه طراحی ،اجرا ، مشاوره سیستم ارتینگ ، چاه ارت و صاعقه گیر تشکیل گردیده است.در اختیار داشتن گروه مهندسین و متخصصین مجرب در رشته برق، ایمنی و خاک­شناسی این گروه را قادر ساخته تا با ارائه خدمات دقیق و تخصصی مهندسی توانایی­های خود را شامل طیف گسترده­ای از خدمات گوناگون طراحی ، محاسبات ، اجرا و آزمایش خاک بسترپروژه جهت سیستم ارتینگ و همکاری با کارخانجات صنعتی ،شرکت های پیمانکاری ، شرکت های عمرانی و مهندسین مشاور در زمینه طراحی سیستم ارت مطابق با خواست کارفرمایان و بر اساس رویه­ها و روال­های استاندارد بین المللی مطرح نماید.

این ظرفیت­ها در کنار توانایی­های بارز فنی کارشناسان و مجریان مجرب و شناخته شده در سازمان نظام مهندسی و استفاده از مشاورین فنی و خدمات ایمنی مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت بهداشت کار و نیاز روز افزون کشور در زمینه حفاظت ایمنی برق ، حفاطت فردی و سیستم زمین و بر پایه دستاوردهای جدید بین­المللی و ارائه آن به سازمان­ها ، نهاد­ها و همکاری با واحد­های HSE کارخانجات و فعالیت در پروژه­های مسکونی ، اداری ، تجاری ، صنعتی ، حفاظت کاتدیک و ارتینگ مخازن نفتی ،گازی و قابل اشتعال مشغول بوده و رزومه فعالیت­های این شرکت نشان دهنده تخصص و حسن شهرت این گروه میباشد.

کیفیت خدمات ما حاصل علم وتجربه ماست